2018/02/20

OTSAILAK 21, AMA-HIZKUNTZAREN NAZIOARTEKO EGUNA


Kaixo balorazale euskaldun hori!

UNESCOren ekimenez sortutako Ama-hizkuntzaren Nazioarteko Eguna da gaur, hilak 21a; hizkuntza aniztasuna eta hizkuntza gutxituak aldarrikatzeko eguna. Honen berri ematen dizugu geurea haietariko bat delako.

Deustuko unibertsitateko irakasle batzuk “Euskal hiztun berriak: esperientziak, jarrerak eta identitateak” ikerketa bat egin ondoren, kontu interesgarriak ondorioztatu dituzte (EAEko datuak dira). Hona hemen ikerketako datuak aintzat hartuta eta Ama-hizkuntzaren Nazioarteko Eguna tarteko Unesco katedrak egindako infografia:



Europako hizkuntza gutxituen eskubideen aldeko Minority Safety-Pack herri ekimena martxan dago, Europako eremu urriko hizkuntzen hiztunen eskubide linguistikoak Europa mailako legeria lotesle baten bidez babestu nahi dituena. Hau bultzatzeko prozesua oso erraza da: www.minority-safepack.eu web orriaren bidez jasotzen dira sinadurak, milioi batera iristeko helburuarekin. 

Kanpainaren bitartez, Europar Batasunaren barruko gutxiengo nazionaletako 50 milioitik gora herritarren eskubideak babestuko dituen legeria loteslea eskatu nahi zaie Europar Batasuneko erakundeei, «Europar Batasun osoan gure hizkuntza eskubideak ziurtatu eta bermatuko dituen europar legeria loteslea».

Europako Nazionalitateen Batasun Federalak aurkeztu zuen ekimena duela zenbait aste Europako Parlamentuko Gutxiengoen Taldeartekoan, eta milioi bat sinadura behar ditu aurrera egiteko. Orain arte ia 600.000 sinadura batu dira, eta gutxienez Europar Batasuneko zazpi estatu ari dira parte hartzen ekimenean.

Baina, zer da ama hizkuntza edo, hobeto esanda, lehen hizkuntza? Umetan, 3 urte bete arte, ikasten den lehenengo hizkuntza da. Geure errealitatean lau aukera daude: umetan euskara bakarrik ikasten duten pertsonak, gaztelania bakarrik ikasten dutenak, euskara eta gaztelania ia aldi berean ikasten dutenak eta, azkenik, euskara eta gaztelania ez den beste hizkuntzaren bat izaten dutenak ama edo lehen hizkuntza moduan. Ez bazaizu oso argi gelditu, bideo honek oso ondo azaltzen ditu kontzeptua eta bitxikeria batzuk, erne egon!:




Ziur zu, gutxienez, elebiduna zarela, zeure lehen hizkuntza izaten dena izaten dela... Hurrengo bideoaren protagonisten lehen hizkuntza ez da geurea, baina harritu gaitu zein ondo egiten duten euskaraz eta zelako eredu diren!





Daukazun lehen hizkuntza daukazula, gaur euskararen alde egingo dugu irakurle askoren ama hizkuntza gutxitua izateagatik eta geure kulturaren altxorra izateagatik. Horregatik aprobetxatu nahi dugu salatzeko pasa den asteburuan entzundako albistea: arbitro andaluziar batek Idiazabal-Elgoibar partidan euskaraz hitz egitea debekatu zien jokalariei eta hurrengo mehatxua bota zien zelaira atera aurretik: 'Norbaitek euskaraz hitz egiten badu, kalera joango da'.

Lotsagarria da! Euskal Herrian gaude eta geure hizkuntza erabiltzeko eskubidea dugu!

2018/02/18

EKAI

Kaixo balorezale,

Gurean hainbat hausnarketa egin dituzu berdintasunaren eta sexualitatearen inguruan. Gurekin LGTB-en eskubideak aldarrikatu dituzu eta hainbat mito apurtu dituzu. Zoritxarrez, gaur berri txar baten inguruan hausnartu nahi dugu zurekin.

Pasa den ostegunean, hilak 15, Ekaik, 16 urteko ondarrutar batek, bere buruaz beste egin zuen. Ekai, mutil transexuala zen eta tratamendu hormonalaren zain zegoen. Hemen luzatzen dizugu albistea.

Guk ez dugu inor epaitu nahi. Bakarrik familiari eta lagunei doluminak eman eta galdera bat lau haizetara bota: Noiz arte?

Azken egun hauetan hainbat dei egon dira Ekairen omenez lotzeko herriko plazetan, gero arte esateko.

Guk ere "Gero arte, lagun, maite zaitugu" esan nahi diogu. 





2018/02/15

AMODIOA


Kaixo balorazale:

Ziur azken egunotan, komunikabideren batetik edo bestetik, San Balentinen inguruko zerbait iritsi zaizula: albistea, iragarkiak, mezuak, bideoak... 

Izatez, egun hau, aintzineko tradiziotik dator eta ia bi mila urte ditu. irakur dezagun istorioa:

270. urtean, Erroman, Klaudio II.a enperadoreak, gerrara zihoazen soldadu gazteen ezkontzea debekatu zuen. Balendin, Erromako gotzainak, aginduari muzin eginez, bikoteak sekretuan ezkontzen zituen. Klaudio enperadoreak horren berri eduki bezain pronto, Balendini otsailaren 14ean lepoa mozteko agindua eman zuen. Historiak dioen moduan, hil aurretik, atxilotuta zegoen bitartean, gartzelako zaintzailearen alaba itsuarekin maitemindu omen zen. Gazteak Asterius zuen izena. Balendinek, jaungoikoari eskatu zion Asteriusi ikusmena itzultzea, hil aurretik, azken agurra ematean neskak bera ikus zezan. Ohartxo bat idatzi zuen eta Asteriusi eman zion, bertan “Zurea, Balendin” jartzen zuen eta, mirari bati esker, neska gazteak irakurri egin omen zuen. Gertaera hura berehala zabaldu zen eta horregatik egun horretan maiteminduen eguna ospatzen da.

Oso istorio polita da baina gaur egun, negozio hutsa bihurtu da eta alferrik kontsumitzeko baino ez du balio. Norbait maite duzula adierazteko modua gauza materialekin ez da aukerarik onena. Amodioa adierazteko modu asko daude eta politenak eguneroko ekintzak dira... Ez da beharrezkoa egutegian markatuta izatea. Benetan maiteminduta egonez gero, egunero adierazten da konturatu gabe eta inolako esfortzurik gabe. Saltzen diguten hau guztia iruzur hutsa da, gutxi batzuon ustez behintzat... 

Ziur gaude irakurle asko ez dagoela ados plazaratutako idearekin baina kontuan izan behar dugu oso kutsatuta gaudela eta txiki-txikitatik erakutsi digutela maitasuna betirako kontua dela, bi pertsonen artekoa, heterosexuala bada hobeto, kontrolatu ezin den sentipen bat dela, zuretzako egina dagoen beste pertsona bat hor kanpoan dagoela, nonbaiten, ezagutu behar duzula... Ideia hauekin mugatzen ditugu sentimenduak. Zabaldu behar ditugu begiak eta maitasun erromantikoaren ideia hori albo batera utzi behar dugu maitasuna kontzeptu polit eta zabala gaitz bihurtzen ari baita erromantizismoaren erruz.

Maitasuna neurtzeko orduan, ez ginateke kantitatean fijatu beharko baizik eta kalitatean. Ondo maitatzea zaintzea da, ez itotzea; onartzea, ez aldaraztea, ez idealizatzea; bestearekin kritikoa izatea da, ez epaitzea; hobetu dezan motibatzea, ez eskasa dela sentiaraztea... Asko dirudi, baina hau dena berez ateratzen da benetazko amodioa dagoenean.

Zabaldu begiak eta amodioareninguruko bideo hau arretaz ikusi, ez zaitu hotz utziko, ez horixe! Amodioaren oso planteamendu eta ikuspuntu ona ematen du. Erne!





Horixe ba, zabaldu begiak eta zeure edertasuna aurkitu. Norbaiti amodioa eskaini ahal izateko, lehenik zeure buruari eskaini behar diozu eta! 

Zaren modukoa onartu eta maitatu! Hor hasten da bizitza osoan iraunduko duen amodiozko istorioa...

2018/02/14

OTSAILAK 15: HAURREN MINBIZIAREN AURKAKO EGUNA


Kaixo balorazale:

Gaur, iaz bezala, egun triste baten berri ematera gatoz: haurren minbiziaren kontrako eguna dugu gaur. Heroi eta heroina txiki hauen egunerokotasuna beste umeena baino askoz desberdina da. Ume askok ezin dute bizitza arrunta izan, ez dira etxean bizi, ezin dira eskolara joan, ez daukate parkean jolasteko aukerarik... Oso errealitate gordina daukate eta etengabe borrokatu behar dute gaixotasun madarikatu horren aurka! Zaila benetan haien eguneroko lana, horregatik hemendik, sarrera xume honekin, indarra eta itxaropena luzatu nahi dizkiegu.

Jarraian, duela 5 urte EITBk grabatutako iragarkia Gabonetako maratoia aurkezteko. Harrigarria ume hauen jarrera!





Ume zoriontsu gehiago eta minbizi gutxiago izango duen mundu baten aldeko kanpaina solidario polita egin dute duela hilabete batzuk Donostialdean. R2-D2 saga galaktikoaren droidea, minbiziaren  borrokaren kolorez jantzirik Donostiara abiatu zen. R2-KT robota pelikulako pertsonia maitatuenetakoa izan da beti, eta pelikulako produktoreak Albin Johnson bere alabatxoak garun-tumorea zuela jakitean, bere gaixoaldi orduak arintzeko, 2004an, R2-KT robotaren kopia egin zion. 2005.ean, robota alboan zuela, Katie txikia hil zen eta ondoren, sortu zuen 501. Legioa eta fundatzailea egin zen, Albin Johnsonen. Honela, 501. Legioa, “Star Wars”eko nazioarteko elkarteak ekintza solidarioak bultzatzen ditu. Minbizia duten haurren sinbolo bihurtu da. Orduz geroztik, 501. Legioak eta R2-KT robotak, Star Wars komunitatearekin batera, minbiziaren kontrako borrokarako dirulaguntzak lortzeko kolaboratzen du.





Argi daukagu inork ez duela merezi horrelako gaixotasunik pairatzea, baina are gutxiago umeek. Horregatik omenaldi txiki hau egin nahi diegu borrokan ari diren txiki txapeldun horiei guztiei.

Indarra zuekin!

Amaitu nahi dugu abesten, oilo ipurdia jarri digun bideoarekin. Besterik gabe, ikus dezagun:


2018/02/10

OTSAILAK 11, ZIENTZIAKO EMAKUMEAREN ETA NESKAREN NAZIOARTEKO EGUNA


Kaixo irakurle hori:

Asteburua da, bai; kanpoan hotz handia da, bai; eta ihauterietan gaude, bai. Aitzakia perfektuak  dira deskonektatzeko, baina ezin dugu. Jaia eta atsedena alde batera utziko ditugu une batez, gaurko eguna oso garrantzitsua baita blog honetan hainbat aldiz aldarrikatu dugun hezkidetza gaia jorratzeko. Horregatik eskatzen dizugu geure mezua zabaltzeko ahalik eta jende gehienari egun honetako informazioa helarazteko. Eskerrik asko!

Izan diren, izaten diren eta izango diren emakume zientzialarien Nazioarteko Eguna da gaur, hain zuzen. Iaz ere bai egun honen berri eman genizun, hemen daukazu informazioa.

Mundu global eta askotarikoan bizi gara, berdintasuna arlo askotan lortu gabe dagoen batean. Arduratu eta kezkatzen gaitu generoaren eta teknologiaren arteko etena. Hori dela eta, neska gazteak zientzian eta teknologian aritzeko garrantzia aldarrikatu nahi dugu zientziako emakume eta nesken nazioarteko egunean.

Lehen aipatu dugun moduan, aitzakiak aurkitu ahal dira gaur etxean gelditzeko; baina gai hau gero eta jende gehiagori kezkatzen zaioela ematen du, Oracle entitateak Bilbon antolatu dituen neskentzako ikastaroak topera daude. Geu han izango gara, nola ez! Hona hemen antolatutako ekintzetan parte hartzeko animatzeko bideoa:





Hemendik, eskerrak eman nahi dizkiogu Oracle 4 Girls delako ekimenari horrelako ekintzak antolatzeagatik eta geure neskei STEM-ei hurbiltzeko aukera emateagatik!

Amaitu baino lehen, albiste bat luzatu nahi dizugu ulertzeko zergatik den hain zaila emakumeon papera zientzia munduan. Erne entzun emandako datuak!





Datu lotsagarri eta kezkagarriak benetan! Ez duzu uste? Zailtasunak zailtasun ere, badira emakume zientzialariak, puntakoak. Horiek hartu beharko genituzke eredutzat etorkizuneko emakumeak motibatzeko.

Hurrengo loturetan informazioa eta eredu apartak aurkituko dituzu emakumearen papera zientzian gaiari buruz gehiago jakin nahi izanez gero:

Aintzindariak
Emakumeak zientziaren historian zehar
Las chicas son de ciencias (Eskerrik asko, Jone!)
Mujeres de la ciencia (Eskerrik asko, Jone!)
Iniciativa 11 de febrero

Normalean, inguru sozialak ez ditu berdin bultzatzen neskatoak eta mutikoak ikasketa zientifiko eta teknikoak aukeratzeko orduan. Erantzukizun eta eragin handia dauka hezkuntzak gai honetan, hezkidetza kontua ezin da bi egunetan bakarrik utzi, azaroak 25 eta martxoak 8 ospatzearekin batera. Eguneroko lana da eta guztioi dagokigu berdintasun hori bultzatzea arlo profesionalean zein pertsonalean. Ahaztu behar ditugu esteriotipoak eta etiketak, PERTSONAK gara eta guztiok aukera berdinak izateko eskubidea daukagu, generoa alde batera utzita behingoz!


2018/02/08

KULTURA-ONDAREA

Kaixo jarraitzaile!

Astea bukatzeko, nola ez, ihauteriez arituko gara. Euskal Herriko antzinako tradizioari loturik, herri txikietan nahiz hirietan ihauteriak ospatzen dira. Herri eta egun desberdinetan egiten diren erromatar garaitik datozkigun jaiak dira.

Euskal Herriko hainbat lekutan, nahiz eta ofizialki ez izan, ondarearen partetzat hartzen dira. Hurrengo bideoak azaltzen digu zein garrantzitsua den kultura-ondarea:





Kulturari esker garena gara eta hurrengo egunetan Euskal Herriko hainbat lekutan ospatuko dena jaia izateaz aparte, kultura eta tradizioa da, mendez mende eta belaunaldiz belaunaldi geure egunetara iritsi dena. Zorte handikoak gara jai hauek ospatu ahal izateaz, leku askotan gatazkengatik ezin baita.

Bizirik mantendu behar ditugu geure herriko tradizioak, hori dela eta, Euskal Herriko ihauterien  historian sakonduko dugu:

Inauteriak Euskal Herrian neguko janari erreserbak Aste Santuaren aurreko baraua baino lehen jateko (bereziki haragia eta arrautzak) beharrari lotuta daude. Iñauteri, Inauteri, Aratuzte... izan da deitua Inauteria. Zanpantzar ere esan izan zaio. Inauteri izena "inausi" aditzari loturik bide dago, arbolak inausteko garaiarekin, alegia. Aratuste izenak, berriz, haragia jateari utzi behar zaion garaia du aipagai. Zaratarekin hartza bere kobazulotik aterarazi, udaberriaren seinale moduan, eta zomorroak uxatzearekin lotu izan da, baratze eta soroen emankortasunaren alde. Zein da ona? Guztiak, noski! Tokiaren arabera...

Inauteriek abendutik martxora arte egiten diren festa ugari hartzen dituzte. Hausterre egunean izaten dute amaiera, eta hurrengo egunean hasten da ofizialki baraua. Zubieta eta Iturenen urtarrileko azkeneko igandearen osteko lehen astelehen eta asteartean izaten dira (Astelehenean Zubietatik Iturenera eta asteartean alderantziz).





Jarraian Lantzeko ihauterietako pertsonaiak ikusiko dituzu:





Hurrengo irudian agertzen dira beste leku batzuetako pertsonaiarik ezagunenak:



Gehiago jakin nahi izanez gero, web honetan pertsonai ugariren informazioa daukazu.

Hurrengo egunetan egoten zarena egoten zarela, ondo pasa, baina ez ahaztu jai hauek kulturaren parte garrantzitsua direla.

2018/02/06

OTSAILAK 6, INTERNET SEGURUAREN NAZIOARTEKO EGUNA


Kaixo jarraitzaile zibernetiko hori!

Internet seguruaren eguna dugu gaur eta, iaz bezala, geure ekarpena plazaratu nahi dizugu.

Internetera konektatzen diren gailuak eta gailuon erabilera izugarri ugaldu da azken urteotan. Gauzak horrela, gazteek sare sozialak eta Internet erabiltzeko moduak sortzen duen kezka ere asko hazten ari da. Erabilera egokia egiten jakin behar da eta konpetentzia digitalaren atal hori ez da beti behar bezala lantzen. Uste dugu eskolak erantzukizun handia daukala gai honekiko, horregatik geure eskoletan saio espezifikoak antolatzen ditugu hau lantzeko geure ikasleekin. Eta zeu (ikasle zein irakasle), jantzita ahal zaude interneteko segurtasunaren kontuetan? Horrela ez bada, gaur aitzakia perfektua daukazu hasteko!! 

Safer Internet Day (SID) INSAFE/INHOPE sareak bultzatzen du Europako Batzordeak lagunduta. Aurtengo leloa hauxe da: "Sortu, konektatu eta partekatu errespetua: Internet hobea izateko, izan zu abiapuntu!" Eusko Jaurlaritzako Enplegu eta Gizarte Politiketako Sailak bat egin du eta Safer Internet Day Lehiaketaren III. edizioa deitu du, Europar Batasunaren Safer Internet Programaren esparruan. Xedea gazteen artean Interneten erabilera segurua eta arduratsua sustatzea da eta, horretarako, ikus-entzunezkoak sortzea modu seguruan. Jardunaldia Europako Batzordeak sustatzen du eta, jardunaldi horren bidez, adingabeen babesa sustatu nahi da, sareko mehatxuen aurrean. 

Jarraian lehiaketaren kartela luzatzen dizugu zehaztasun guztiekin:




Animatuko zara? Ziur asko dakizula Konpetentzia Digilaren segurtasunaren eremuari buruz eta lehiaketan plazaratzeko modu orijinala otuko zaizula. Bestela, ikerketa bat egin dezakezu gai honetaz gehiago jakiteko eta ganorazko lan bat jorratzeko! Baten bat animatzen bada, bidali zeuen bideoak beste post batean parteka ditzagun, mesedez: baloreak@gmail.com

Jarraian, INCIBE-k egun eta ekintza honetan parte hartzen animatzen duen bideoa txertatzen dizugu: 




Eta amaitzeko, bitxikeria moduan, hacker bat aritzen ikusiko dugu:





Harrigarria, e? Ziur aurrerantzean e-posta susmagarriak detektatuko dituzula, estekarik ez duzula klikatuko eta pasahitzik ez duzula emango, ezta?

2018/02/04

MINBIZIAREN AURKAKO NAZIOARTEKO EGUNA

Kaixo balorazale!

Aurten berriro ere, iaz bezala, gaixotasun madarikatu hau pairatzen dutenei, haien ondoan daudenei edo gertutik ezagutu dutenei omenaldia egin nahi diegu: eutsi goiari txapeldunak!!




Jarraian plazaratzen dugun bideoan, mezu itxaropentsua helarazi nahi dute minbizia izan zuten lagunek:




Argi dago jarrera baikorra ezinbestekoa dela tragu txar honi aurre egiteko. Inguruko pertsonek paper garrantzitsua dute ere bai prozesu honetan. Hurrengo bideo honek kontatzen digu elkarteak egoten direla gaixoak bisitatzen dituzten boluntarioekin.  Gipuzkoako honetan lan paregabea egiten dute; gaixoak eta familiak bisitatuz, eta laguntza eta elkartasuna eskainita:




Oso gai zaila da, batez ere gertutik bizi izan denarentzat, edo momentu honetan pasatzen ari denarentzat... Horregatik animatu nahi ditugu abesti honekin, Rozalén eta Estoparen eskutik, "Vivir" izenekoarekin hain zuzen:





Aupa borroka horretan dauden guztiak!! 

Ez etsi,  EUTSI!!

AGATE DEUNA

Kaixo balorazale:

Dakizunez, tradizioz beteriko herria gara. Atzo San Blas ospatu genuen; gaur, aldiz, Agate Deuna bezperea da eta iluntzean, kriseuaren argipean, abesbatzak eta kantari-taldeak ibiliko dira kalez kale eta baserriz baserri, herri eta hirietan, "ohitura zaharra berritzeko asmoz".

Iazko sarreran egunaren jatorriaren berri eman genizun, baina ez da bertsio bakarra. Batzuek diote, marinelek ekarri zutela Agate Deuna siziliarra goraipatzeko ohitura Euskal Herrira. Beste batzuek aldiz, jai hau zaharragoa dela diote. Neguko solstizioaren ondorengo jaietako bat izan liteke, lurra iratzartzeko erritmopean. Abere gisa irudikatzen baita euskal usadioan Agate Deuna. 

Jarraian, Santurtziko euskaltegiko web orrialdean topatu dugun egunaren jatorri paganoaren oinarriari buruzko informazioa:

"Emeterio Sorazu Euskal Herriko ohitura zaharrak aztertu dituen aditu ezagunak dioenez, egun horretan egiten diren afariek eta Santa Agedaren inguruko festa osoak zerikusi handia dute inauteriekin.

Inauteriak inausketa-garaian ziren, zuhaitz-adarrak kimatzen ziren garaian. Badirudi, jai horien sustraian gizon-emakumeen arteko harreman amodiozkoak zirela nagusi. Eta hala, mutilak koplak kantatzetik janariz ondo hornituta etortzen ziren bitartean, herriko emakumeek piper-opilak, intxaurrak eta gozokiak eraman eta afaltzeko lekua prestatzen zuten. 

Elkarrekin afaldu ondoren, gaueko hamabietan, urte hartako bikote berriek lagunen aurrean beren amodioaren berri eman ondoren, alde egiten zuten, bikote bakoitzak bere aldetik, amodio berri hori ospatzera. Afaltokian geratzen zirenek, amodiorik ez zutelako, han segitzen zuten iji eta aja gau osoan."

Beti daukagu zerbait berri ikasteko, sare sozialetan aurkitu dugun bertsio bitxi hau bezala:





Besterik gabe... I3UP!

2018/01/29

URTARRILAK 30: INDARKERIAREN KONTRAKO ETA BAKEAREN ALDEKO ESKOLA-EGUNA

Kaixo irakurle hori!

Berriro urtarrilak 30 eta Mahatma Gandhiren heriotzaren urteurrenarekin batera, Indarkeriaren kontrako eta bakearen aldeko eskola-eguna ospatzen da. 

Iazko sarreran, besteak beste, egunaren jatorria azaldu genizun. Gaurkoa, oso xumea izango da baina ezin dugu pasatzen utzi egun hau.  Egia esan, gaurko eguna ospatzeko, eskola askotan arraza, kultura eta erlijio desberdinetako pertsonentzako, bakea eta ulermenaren aldeko ekimenak egingo dira. Ez dago gaizki, ez. Baina gure ustez, haratago doa kontua. Hori dela eta, baloreak lantzeko blog honetatik, jakinarazi nahi dugu bizi garen mundua aldatzeko gai izango den hezkuntza eraldatzaile baten alde lan egiten dugula astero hemen argitaratzen dugun sarrera bakoitzarekin. 

Bide batez, aprobetxatu nahi dugu geure argitalpenekin lanean diharduten hezitzaile guztiak zoriontzeko eta jarraitzen animatzeko.

Oso irudi esanguratsu batekin amaitu nahi dugu sarrera hau. Bansky artistarena da eta gatazkaz beteriko mundu batean zoriontsu eta baketsu bizitzea posiblea dela adierazten du. Bakea norberaren esku dago.